نحوعربی

نحو عربى چگونه و توسط چه کسى پدیدآمد؟

 

عربها مانند یونانیها شعر و خطابه و سخنورى و نامه‏نویسى داشتند و علم نحو زبانعربى را تدوین نکرده بودند،زیرا ملکه لغت در طبیعت آنان رسوخ داشت ولى چون اعراببفهم دقیق معانى قرآن احتیاج یافتند زودتر از یونانى‏ها و رومیها بتدوین قواعد نحوخود پرداختند و هنوز پنجاه سال از تاسیس دولت عرب نگذشته بود که احتیاج بتدوینقواعد نحو در میان آنها احساس شد.

گمان برآن است که قواعد نحو زبان عرب مانندزبان سریانى تدوین شده باشد،چه که جماعت اخیر در قرن پنجم میلادى قواعد زبان خود رامدون کردند و کشیشى بنام یعقوب رهاوى ملقب به مفسر کتابها (متوفى در 460 میلادى) براى اولین بار قواعد نحو زبان سریانى را تدوین کرد،در همان مواقع عربها در نتیجهآمد و شد بعراق با سریانى‏ها معاشرت کردند و از قواعد نحو سریانیها اطلاع یافتهآنرا نیکو دانستند و همینکه خود بتدوین قواعد نحو محتاج شدند از قواعد سریانىاستمداد کردند چون هر دو زبان مانند دو خواهر با هم شبیه است.دلیل این مدعا آنکهعربها موقعیکه در عراق میان سریانى‏ها و کلدانیها میزیستند علم نحو خود را وضعکردند و تقسیمات کلام در عربى و سریانى یکى است.اما شتاب عرب براى تدوین قواعد نحوبراى آن است که عربها با شتاب بسیار دین اسلام را منتشر ساخته ممالک وسیعى راگشودند و با ملل غیر عرب آشنا شدند و چون این ملت‏ها زبان عربى را بخوبى نمیدانستنددر مکالمه خطا میرفتند و رفته رفته زبان عربى رو به تباهى میگذارد حتى پیش ازفتوحات اسلامى این جریان بوده که عربها بدون توجه بقواعد نحوى بى غلط صحبت میکردندو اعراب کلمات و جملات آنان مانند اعراب قرآن بود،اما مسلمانان غیر عرب بخطامیرفتند و موقعى یکى از همان مسلمانان غیر عرب در حضور حضرت رسول بخطا تکلم کردحضرت بصحابه فرمودند:برادر خود را راهنمائى کنید اشتباه میرود.و از گفته‏هاى ابوبکراست که اگر موقع قرائت‏سقوط کنم بهتر از آنست که کلمه‏اى را بخطا بخوانم.ولىاشتباهات کلى چنانکه گفتیم بعد از فتوحات اسلامى روى داد و در آن موقع بود کهمسلمانان غیر عرب در تکلم عربى و بخصوص در قرائت قرآن بخطا میرفتند و عمال و والیانعرب این را دیده بفکر ضبط قواعد نحوى بر آمدند.

مورخان عموما اتفاق دارند که ابوالاسود دوئلى متوفى بسال 69 هجرى علم نحو عرب راوضع کرده است،وى از بزرگان تابعین و از صحابه حضرت امیر بوده و در جنگ صفین التزامرکاب آن حضرت را داشته است.پس از آن ببصره آمده و در آنجا زبان سریانى آموخته وقواعد نحو آنرا فرا گرفت و چون آن را نیکو دید بفکر افتاد که براى زبان عربى نیزقواعدى وضع کند و این نظر خود را با زیاد بن ابیه والى عراق در میان نهاد ولى زیادبجهاتى که گفته شد با آن پیشنهاد موافقت نکرده است .

 

 على (علیهالسلام) ‏باب ان و باب اضافه و باب اماله را براى ابوالاسود دوئلى شرحداد و ترسیم کرد و بدین طریق علم نحو وضع شد،سپس ابوالاسود مردى را شنید که این آیهرا (از سوره برائة) چنین میخواند «ان الله برى‏ء من المشرکین و رسوله‏» یعنى کلمهرسول را که باید در اینجا برفع باشد بجر میخواند و ابو الاسود باب عطف و باب نعت راوضع کرده تا چنان خطائى روى ندهد.

اگر چه تاریخ نویسان در چگونگى وضع علم نحو اختلاف دارند اما همه آنان بر اینعقیده‏اند که ابو الاسود دوئلى در اثر پیش آمدهائیکه گفتیم علم نحو را وضع کرد وخود ابو الاسود میگوید که اصول علم نحو را از على (حضرت امیر) فرا گرفته است.پسمسلم شد که ابوالاسود علم نحو را وضع کرده و یا شروع بآن کار کرده است.

در هر حال چون تالیفات مختصر ابوالاسود رفع حاجت آنى را نمیکرد و اشتباهات رفعنمى‏شد لذا ابو الاسود علامات و حرکات را تعیین نمود تا بدان وسیله اعراب کلماتمعلوم شود و اقسام اسم و فعل و حرف مشخص گردد و این همان علامات و حرکاتى بود کهسریانى‏ها معمول میداشتند و در قسمت‏خط عربى راجع بآن سخن گفتیم.

بنابر این عرب‏ها پیش از تدوین علم نحو اعراب کلمات را میدانستند،همانطور که قبلاز تدوین علم عروض شعر میگفتند،چون درست‏سخن گفتن و شعر سرائیدن ملکه آنان بود.اماهمینکه ملت‏هاى غیر عرب مسلمان شدند و با عربها آمیزش کردند طبعا از فهم معانى قرآنعاجز ماندند،زیرا زبان عربى ملکه آنان نبود و لذا در صدد تدوین قواعد نحو بر آمدندو چنانکه مشاهده میشود بیشتر این اشخاص (کسانیکه مشغول تنظیم و تدوین نحو بودند) ازمیان مردم غیر عرب برخاستند.

ابوالاسود ابتداء علم نحو را وضع کرد،پس از او مردمانى از کوفه و بصره کار او راتعقیب کردند،نخستین کسى که از ابوالاسود علم نحو را فرا گرفته به تکمیل آن پرداختعنبسة بن معدان مهرى بود،سپس میمون اقرن و عبدالله حضرمى و عیسى بن عمر و خلیل بناحمد (امام علم عروض و لغت) و سیبویه (امام علم نحو) بترتیب علم نحو را از یکدیگراقتباس کرده آنرا کامل ساختند و مطابق قانون طبیعى تکامل علم نحو ترقى کرد وکتابهاى مفصلى در آن موضوع تالیف شد.

/ 4 نظر / 8 بازدید
احمد حقيقي

سلام من كتاب هاي تفسير نمونه يا تفسير الميزان را ميخواهم ميتواني در سايت برايم بگذاري {{{{متشكرم}}}} [گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل]

احمد حقيقي

هرچيچ دانلودچ ميكنمچ دانلودچ نميشه چ بازمچ ممنونمچ[گل][گل][گل][گل][گل][گل]

علی برزیده

عجب مطالبی حالا ژیشنهاد می کنم به وبلاگ من هم سری بزنید[گل]