آشنائى با مولف نهج البلاغه(قسمت دوم)




سید رضی (ره) در علوم اسلامی و ادب عرب استادی توانا بود، به گونه‎ای که آثار وی در ادب و تفسیر و فقه و کلام و حدیث ـ آنچه از تطاول ایّام مصون مانده و به دست ما رسیده ـ بیانگر فکر موّاج و اندیشه ژرف و مهارت و استادی اوست سید رضی شاعری استاد، نویسنده‎ای بلیغ و چیره‎دست و دانشمندی دین شناس و مؤلفی پرتوان بوده است، چنانکه در دوران زندگی خویش مناصب بزرگ و پرمسئولیتی نظیر «نقابت سادات علوی» و «نظارت بر دیوان مظالم» و «امارت حاج» را از سوی امرای آل بویه و تصویب خلیفه عباسی عهده‎دار بوده و با مسایل سیاسی اجتماعی و عرف جامعه آشنایی نزدیکی داشته است. سید رضی در حقیقت مرد دین و سیاست و علم و ادب به شمار می‎رفته و آثار و تألیفات به جای مانده از وی نیزگواه بر همین ابعاد شخصیت اوست.


از میان آثار و تألیفات مرحوم سید رضی ـ قدس سرّه ـ «نهج البلاغه» مشهورترین و ماندگارترین آنهاست

 نهج البلاغه گزیده‎ای از خطبه‎ها و نامه‎ها و کلمات قصار امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ که تاکنون میلیون‎ها نسخه از آن به چاپ رسیده است.

مؤلف محترم، آن را در سال 400 هجری، یعنی شش سال پیش از وفات خود با استفاده از دانش وسیع و ذوق سرشار و گزینش نیکوی ادبی خود تألیف فرموده است.
ایشان با استفاده از کتابخانه شخصی خویش و کتابخانه برادر بزرگش سید مرتضی و کتابخانه شاپور ابن اردشیر، وزیر شیعی بهاء الدوله دیلمی ـ که نوشته‎اند دارای ده هزار جلد کتاب نفیس و منحصر به فرد بوده است ـ سخنان امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ را گردآوری کرده و در سه بخش «خطبه‎ها» و «نامه‎ها» و «کلمات قصار» سازمان داده است. سید رضی برای این مجموعه نام بسیار زیبای «نهج البلاغه»‌ (روش رسا سخن گفتن) را برگزیده‎اند.

مرحوم سیدرضی هدف ازتالیف این مجموعه عظیم رااینگونه بیان میکند:
. منظورم این بود که علاوه بر فضایل بی‌شمار دیگر، بزرگی قدر و شخصیت امیر مؤمنان ـ علیه السلام ـ را از این نظر روشن سازم که:
امام علی ـ علیه السّلام ـ تنها فردی است که از میان تمام گذشتگانی که سخنی از آنها به جا مانده، به آخرین مرحله‌ی فصاحت و بلاغت رسیده و گفتار او اقیانوس بیکرانه‌ای است که سخن هیچ بلیغی به پا‌ی آن نخواهد رسید.


منابع:
 نهج البلاغه و گردآورنده آن،‌106 به نقل از: کتاب کاخ دلاویز
فهرست ابن ندیم، ص 199.