اختلاف دیدگاه مراجع درمورد رؤیت هلال ماه

 

 حضرت حجت الاسلام و المسلمین جواد فاضل لنکرانی در آستانه عید سعید فطر به تشریح علت اختلاف دیدگاه مراجع معظم تقلید در خصوص مسأله رؤیت هلال ماه پرداخت.

ایشان درباره ریشه اختلاف نظر علما در رؤیت هلال ماه  گفت: در هر مسئله‌ای از مسائل فقهی روشن است که نظر شریف بزرگان و مراجع معظم تقلید، مستند به مدارک و مبانی موجود است. منشأ اختلاف نظر بین بزرگان در مورد رؤیت هلال به سه مطلب اساسی بر می‌گردد.
وی افزود: برخی از مراجع معظم تقلید از جمله والد معظم ما، حضرت آیت الله العظمی فاضل لنکرانی قائل هستند چنانچه در هر نقطه‌ای از زمین ماه از طریق شهود معتبر رؤیت شود این رؤیت برای سایر نقاط ولو آنکه قریب الافق نباشند اعتبار دارد و کفایت می‌کند؛ البته نقاطی که در شب با آن نقطه که ماه رؤیت شده اشتراک داشته باشند.
استاد برجسته حوزه علمیه قم دیدگاه برخی مراجع معظم تقلید را مد نظر قرار داد و اظهار داشت: برخی دیگر از مراجع بزرگوار نظر شریفشان این است که ماه باید در افق هر کشور دیده شود و تنها برای همان کشور یا کشوری که قریب الافق است اعتبار دارد. از این رو همان گونه که در سایر مسائل، مانند نماز، روزه و حج از نظر فتوی بین بزرگان اختلاف نظر وجود دارد در این مسئله هم این اختلاف‌نظر و مبنا وجود دارد. بنابراین لازم است هر کسی تابع مرجع تقلید خودش باشد و بداند که نظر مرجعش این است که رویت در یک مکان برای سایر مکان‌ها کافی است یا خیر؟
وی در خصوص ابزار جدید در رؤیت هلال خاطر نشان کرد: برخی از بزرگان و مراجع معظم تقلید قائلند که حتما باید رویت هلال با چشم عادی باشد و دیدن با ابزار پیشرفته مانند دوربین و مانند آن کفایت نمی‌کند و در برابر، بزرگان دیگری هستند که نظر شریفشان این است که دیدن با دوربین و وسایل امروزی کفایت می‌کند. بنابراین این مسأله هم تقلیدی می‌شود. پس باز باید مردم تابع نظر مرجع تقلید خودشان باشند که آیا آن مرجع بزرگوار تقلید دیدن با دوربین را کافی می‌دانند یا خیر؟
مسئول مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) افزود: بنابراین اگر بخواهیم منشأ اختلاف نظر بین بزرگان را کاملاً بررسی کنیم عمدتاً به این بر می‌گردد که اختلاف مبنا در دو جهت مهم در مسأله رؤیت هلال وجود دارد و هر کس باید تابع مرجع تقلید خودش باشد و نظر آنها را جویا شود.
حجت الاسلام و المسلمین جواد فاضل لنکرانی در پاسخ به این پرسش که چرا شهادت عده‌ای در رؤیت هلال برای برخی از مراجع تقلید معتبر و برای برخی دیگر معتبر نیست تأکید کرد: این مسأله از دیر باز مطرح بوده است، کسانی که رؤیت می‌کردند در حضور مراجع معظم تقلید شهادت می‌دهند. گاه با شهادت شهود نزد یک مرجع بزرگوار تقلید رؤیت هلال ثابت می‌شود اما گاه برای مرجع دیگر، این تعداد شهود کافی نیست.
استاد برجسته حوزه علمیه قم ادامه داد: غیر از دو مطلب اول که تقلیدی است از آنجا که ثبوت اول ماه از طریق شهود برای مراجع تقلید غالباً مورد اطمینان مردم و مقلدین نیز می‌شود، بنابراین مردم هم به همین مقدار اکتفا می‌کنند. از این رو اختلاف در اثبات رؤیت هلال بر مراجع معظم تقلید علاوه بر آن دو مبنای فوق از لحاظ تعداد و کیفیت شهود و اعتبار مقدار شهود است.
وی با اشاره به گستره اطلاع رسانی پیامد‌های منفی بروز اختلاف، درباره ضرورت اعلام عمومی اثبات یا عدم اثبات رؤیت هلال از سوی مراجع معظم تقلید گفت: طبیعی است که مردم سئوال می‌کنند و چون دو مسأله اول تقلیدی است و مردم هم پرسش می‌کنند، مراجع گرامی تقلید نیز پاسخ می‌دهند.
استاد برجسته حوزه علمیه قم در پایان اظهار امیدواری کرد که همیشه در مسأله عید فطر اتفاق نظری بین مراجع تقلید ایجاد شود و این عید برای همه مسلمان‌ها مبارک باشد.