استانداران ایران درزمان حضرت علی علیه السلام


ایران درزمان صدراسلام، بسیار پهناور و دارای شهرهای زیادی بود. و از سوی حضرت علی (ع)، حاکمان و استاندارانی برای اداره آن تعیین و اعزام شدند. نام بسیاری از این کارگزاران در تاریخ آمده است که در زیر تنها اسامی و زمان حکمرانی آنان را برمی شماریم .


استان خوزستان( اهواز)

 

پیش از نبرد صفین امیر مؤمنان(ع) "خرّیت بن راشد" را بر امارت شهر اهواز منصوب فرمود. او به آن نواحی رفت و امور آن سرزمین را سامان بخشید. وقتی جنگ صفین با حکمیت به پایان رسید، خرّیت از نتیجه آن آگاه شد. او این امر را نپسندید و با لشکر مجهز با بیت المال اهواز، اعلان جنگ با امام(ع) نمود.
 امام یکی از یاران شجاع خویش به نام معقل بن قیس را برای سرکوبی او فرستاد و سرانجام خریت کشته شد.


استان کرمانشاه و نهاوند(استان دینوریاماهان)


امام علی(ع) به هنگام حرکت از مدینه به سوی عراق در سال 36 هجری قمری، "عبدالرحمن بُدیل بن ورقاء خزاعی" را به استانداری سرزمین ماهان اعزام نمود.


استان اصفهان و همدان و ری

 
پس از نبرد جمل و استقرار امیر مؤمنان در کوفه، "مخنف بن سلیم" از سوی حضرت به
استانداری اصفهان و همدان منصوب شد. او حدود شش ماه حاکم اصفهان و همدان بود که با شروع جنگ صفین، با اجازه امام راهی جنگ شد. او به هنگام حرکت به سوی عراق "حرث بن ربیع" را در اصفهان و "سعید بن وهب" را در همدان جانشین خود قرار داد.


"یزید بن قیس ارحبی" دیگر شخصیت سیاسی دهه سوم و چهارم هجری

است که پس از نبرد صفین و قبل از جنگ نهروان، به استانداری اصفهان و

ری و همدان منصوب شد.

 

ابن اثیر در الکامل آورده است:
پس از جنگ نهروان "حُجَیّه تیمی" از سوی امام علی(ع) به فرمانداری ری منصوب شد.


این انتصاب شاید بدان جهت بود که قلمرو حکومت "یزید بن قیس" بسیار گسترده بود و به تقاضای او برای منطقه ری حاکم دیگری منصوب شد.

 

 

 

استان قزوین


ربیع بن خیثم کوفی، که ظاهراً خواجه ربیع ِمدفون در مشهد است، از سوی امیر مؤمنان، مدتی متصدی پست فرمانداری قزوین بود.

 



استان فارس


از استانداران فارس که نام او در تاریخ آمده است، "زیاد بن ابیه" می باشد. او در سال 39 از سوی امام به استانداری فارس منصوب گشت و تا هنگام غارت "بُسر" در این سرزمین حکمرانی کرد.

علاوه بر این، شهرهای استان فارس نیز دارای فرماندارانی بود که تاریخ نام چند تن از آنان را آورده است؛ نخست "منذر بن جارود" فرماندار اصطخر فارس،
 و دیگری "مَصقلة بن هبیره شیبانی" فرماندار اردشیر خُرّ (فیروزآباد فارس).

 

استان کرمان


بلاذری می نویسد: امیر مؤمنان، عبدالله بن اَهتم را به استانداری کرمان منصوب نمود. به نظر می رسد این انتصاب پس از جنگ جمل و استقرار امیر مؤمنان در کوفه بود.
دیگر استاندار کرمان، زیاد بن ابیه بود. همان گونه که آوردیم او در سال 39 هجری به استانداری فارس و کرمان منصوب شد.


استان آذربایجان


نخستین کارگزار امام در آذربایجان "اشعث بن قیس" بود. او استاندار عثمان در این منطقه بود
که از سوی امام برای مدت اندکی ابقا شد.

پس از او "سعید بن حارث خزاعی" که مدتی فرماندهی پلیس حکومت را بر عهده داشت، به استانداری آذربایجان منصوب شد

دیگر استاندار آذربایجان "قیس بن سعد انصاری" است. او پس از برکناری از استانداری مصر و حضور در نبرد صفین، به سمت استاندار آذربایجان منصوب شد.

استان سیستان (سجستان)

 

 

"عون بن جعده"، نخستین کارگزار علی(ع) در منطقه سجستان بود. پس از او "ربعی بن کَأْس" استاندار آن سرزمین شد.

استان خراسان


امیر مؤمنان به هنگام عزیمت به عراق درسال 36 هجری، "جعدة بن هبُیره"، پسرخواهر خود را به استانداری خراسان منصوب و به آن دیار اعزام نمود
.

 

تاریخ امیرالمومنین علی (ع)