امامزادگان ایران

 

از مجموع کتب تاریخى  چنین استفاده مى شود که امامزادگان بسیاری، گروه گروه، در زمان بنى امیه و بنى عباس، خصوصا در ایام ولایتعهدى امام رضا(ع) بایران آمدند، روى این اساس غالب این بارگاههائى را که در اطراف و اکناف ایران نسبت به امامزادگان میدهند، باحتمال بسیار قوى درست است ولى چون مردم در سابق در مقام ضبط اسامى و نسب دقیق آن بزرگواران نبوده اند و از طرفى هم از ترس دشمنان جرئت اظهار این مطالب را نداشتند و در سابق رسم هم نبوده که سنگ لوحى روى قبر بگذارند لذا اسم و محل دفن غالب آن بزرگواران برما مخفى و بعضا مشتبه شده است که آیا فرزند بلاواسطه امامند یا بواسطه، آنهم بچند واسطه؟.

علت نامگذارى امامزادگان به شاهزادگان و تقسیم آن : مرحوم علامه نسابه عباس فیض در وجه خواندن امامزادگان بعنوان شاهزاده مطلب زیبائى در کتاب"گنجینه آثار قم" ذکر نموده است که از این قرار است:اکثریت قریب باتفاق امامزادگان مدفون در ایران از سادات حسینى و ذرارى امام سجاد(ع) و همگى از نتایج یزدگرد سوم شاهنشاه ساسانى میباشند که از دو جانب داراى نسبى بلند هستند.

و وجه دیگر اینکه مرحوم علامه متعرض آن شده اینستکه مردم ایران باستان پادشاهان خود را برگزیده خدائى و مظهر قدرت و عدالت ذات خداوند شناخته و بالاترین مقام و آنان را واجب الإطاعه میشمردند، و چون به قبول اسلام مفتخر و به آئین مقدس امامیه گرویدند و با مقام مفترض الطاعه اى بنام امام هم روبرو شدند پس بر مبناى عدم تفکیک امر سیاست از دیانت در اندیشه آن برآمدند که سنت ملى باستانى را با سنت مذهبى و ایمانی درهم آمیخته بنوعى جمع کنند و حرمت حریم هر دو مقام را مرعى داشته بنحوى آنها را در یکدیگر ادغام نمایند در نتیجه براى تجلى دادن عظمت و منزلت امامان و امامزادگان دو درجه براى آنان قائل شده ردیف نخست را بعنوان شاه و سلطان نامبرده و ردیف دوم را بعنوان شاهزاده مى خواندند مثلا امام هشتم را السلطان على بن موسى الرضا(ع) و على الطاهر مدفون در مشهد اردهال را سلطان على و امامزادگان با فصل را شاهزاده می گفتند" (همچون شاهزاده هادی، شاهزاده محمدهلال، شاهزاده قاسم ویا شاهزاده ابراهیم درمنطقه فین و...)

لذا می بینیم که حتى الآن میان عوام بقاع این امامزادگان به شاهزاده معروف مى باشد.

اما امامزادگان عظام بنابر نقل اکثر مورخین و علماء رجال و انساب بر پنج قسمند که عبارتند از:

1ـ امامزادگانى که علاوه بر شرافت نسب، جلالت قدرشان و محل دفنشان نیز معلوم است و استحباب زیارتشان هم بالخصوص از ائمه اطهار(ع) مأثور و زیارت مخصوص هم براى ایشان وارد شده است مانند حضرت ابالفضل العباس وحضرت على اکبر(ع) و مثل سیده جلیله حضرت فاطمه معصومه(ع) که در قم مدفونست و زیارت مخصوص هم براى ایشان از ائمه معصومین(ع) رسیده است.

2ـ امامزادگانیکه جلالت قدر و محل دفنشان معلوم است و استحباب زیارتشان بالخصوص مأثور است لکن زیارت مخصوص از ائمه اطهار(ع) بجهت ایشان وارد نشده مثل حضرت عبدالعظیم بن عبدالله بن حسن بن زید بن حسن بن على بن ابیطالب(ع) که در رى مدفونست و از بزرگان محدثین و علماء و زهاد و عباد و از اصحاب حضرت جواد الائمه(ع) و حضرت امام هادی(ع) بوده است.

3ـ امامزادگانى که قدر و محل دفنشان معلوم است لکن استحباب زیارتشان بالخصوص وارد نشده مانند اسماعیل بن امام جعفر الصادق(ع) که جلالت قدر و محل دفنشان در مدینه طیبه معلوم است و مانند جناب سید محمد بن على الهادی(ع) که قبر شریفشان یکى منزلی سامراء است و ایشان به جلالت قدر و بروز کرامات معروفتند و مانند جناب محسن فرزند حضرت اباعبدالله الحسین(ع).

4ـ امامزادگانیکه جلالت قدرشان معلوم است ولى محل دفنشان معلوم نیست مثل جناب على بن جعفر(ع) که بسیار جلیل القدر و عظیم الشان است و در سه جا قبه و بقعه اى منسوب بایشان مى باشد، که در عریض یک فرسخى مدینه، در خارج شهر قم، و درخارج شهر سمنان و مثل جناب حمزه بن موسى کاظم(ع) که در محل دفنشان اختلاف شده و علماء پنج موضع را براى آن حضرت قائل شده اند.

5ـ امامزادگانیکه محل دفنشان معلوم است اما جلالت شأن و نسب شریف آن معلوم نیست و فقط به یکى از امامان معصوم(ع) نسبت داده شده است که داراى مرقد و بارگاه میباشند اینها را هم بقصد رجاء با آن زیارتنامه عمومى که خاطرنشان میشود باید زیارت کرد.(مانندبسیاری ازامامزادگان منطقه کاشان وآران وبیدگل).

محدث قمى مینویسد:امامزادگان عظام و شاهزادگان عالى مقام که قبورشان محل فیوضات و برکات و موضع نزول رحمت و عنایت الهیه است، ملاذ درماندگان و ملجأ واماندگان و پناه مظلومان که از بسیارى از آنان کرامات مشاهده شده، لکن پوشیده نماند امامزده اى که انسان با اطمینان خاطر براى درک فیوضات و کشف کربات براى زیارتش بار سفر ببندند باید اول دو مطلب را درست کرده آنگاه قصد زیارت کنند.

اول: جلالت قدر صاحب آن مرقد را علاوه بر شرافت. نسبى او از کتابهاى احادیث و انساب و تواریخ بداند.

دوم: معلوم بودن قبر آن بزرگوار و صحت نسب قبر به او که جمع بین این دو بسیار کم است.

ولی براى اداء بعض حقوق خاندان پیغمبر(ص) و مزد رسالت آن حضرت لازم است که مؤمنین برای زیارت این امامزادگان عظام و ستارگان درخشان بشتابند.

یادآور می شود که طبق یک آمار تهیه شده به وسیله سازمان اوقاف در داخل محدوده شهرهای ایران یکهزار و پنجاه و نه امامزاده وجود دارد (تنها استان سیستان و بلوچستان است که در آن هیچ امامزاده ای دیده نشده است).

 درشهرستان آران وبیدگل بیش از50 امامزاده دارای بقعه وبارگاه وجوددارد که محل نزول برکات وکرامات فراوانی بوده وهستند.دراینجانام وبقعه های متبرک آنان رابه اختصارمی آورم:

 

بیدگل: امامزاده هادی - امامزاده هاشم- هفت امامزاده - امامزاده قاسم-امامزاده ابراهیم - امامزاده حسین - امامزاده علی اکبر- امامزاده شاهزاده اسماعیل -امامزاده محسن بن ابراهیم(فخارخانه)- امامزاده یحیی- امامزاده سلیمان- امامزاده رضا بن ابراهیم(محله ویرانه)- امامزاده محسن (محله سلمقان)

آران: امامزاده محمد هلال بن علی- امامزاده اسحق و اسماعیل- امامزاده فضل ابن علی(آب پخش)- امامزاده پنج امام زاده مسجد قاضی- امامزاده محسن (قدمگاه علی)- امامزاده اسحاق وسلیمان(محله وشاد)

 توابع آران وبیدگل:

نوش آباد : امامزاده محمد(محله شیخ آباد)- امامزاده اسحق-  امامزاده حسن- امامزاده ابراهیم- امامزاده قاسم و محمود- امامزاده رقیه خاتون

 امامزاده  سلیمان(فیض آباد)- امامزاده سهل ابن علی وامامزاده  بی بی شاهزاده زینب(یزدل)- امامزاده ابراهیم وامامزاده سکینه خاتون (نصرآباد)- امامزاده  عبداله(ابوزیدآباد)- امامزاده صالح (کاغذی)- امامزاده علی عباس (علی آباد کویر  )- امامزاده اسحاق (محمد آباد کویر) امامزاده حسین و زین العابدین (یزدلان).