هفتم ذی حجة الحرام مصادف است باسالروزشهادت جانگداز پنجمین خورشید تابناک آسمان ولایت وامامت حضرت امام محمد باقر(علیه السلام).
باقرالعلوم(علیه السلام) درروزاول ماه رجب
وبه روایتی دیگر سوم ماه صفر سال 57 هجری قمری درمدینه متولد ودرسال114هجری قمری  درسن 57 سالگی به دستورهشام بن عبدالملک دهمین خلیفه اموی درمدینه  مسموم و به شهادت رسیدند . مرقد شریفشان درقبرستان بقیع در مدینه است .
پدربزرگوارشان امام زین العابدین(علیه السلام) ومادرگرامیشان ام عبدالله دختر امام حسن مجتبی (علیه السلام) می باشد .
آن حضرت درجریان واقعه کربلا ، درحالیکه بیش از سه سال وشش ماه و ده روز ازعمر شریفشان نگذشته بود؛ تمام مصائب کربلا واسارت را ازنزدیک دیده وخود نیز جزء مصیبت زدگان بودند .
پیشوای پنجم نمونه فضل وکمال علم ودانش وتجلی علمی الهی بودند وحرکتی که درجهت آشکار ساختن و روشن نمودن ارزشهای اسلامی درکلیه ابعاد داشتند ، حرکتی بس عمیق بود که ازطول قرنها ازفرهنگ ناب و زلال الهی دربرابرتجاوز بیگانه حراست وحفاظت نمود، به هیمن جهت است که آن حضرت
به باقرالعلوم (علیه السلام) یعنی شکافنده علمها معروف شدند .
عصری که امام باقر(علیه السلام) درآن می زیستند، عصر نیاز به یک رنسانس علمی درمحیط اسلام بود .
زیرا
با گسترش روزافزون اسلام و پناه آوردن کشورهای متمدن آن روز از شر تبعیضات ناروا وانواع بی عدالتیها و اسارتها و بردگی ها به آغوش اسلام  طبعاً دامنه پرسشها درمسائل مختلف اسلام گسترده تر می شد ؛ چه کسی برای پاسخگوئی به این نیازهای فکری شایسته تر از وارث حقیقی پیامبر(صلی الله علیه وآله) وفرزند او؟
حضرت امام محمد باقر(علیه السلام) افزون برتلاشهای فرهنگی ، سیاسی در رسیدگی به مشکلات مردم و رسیدگی به افراد فقیر وبی بضاعت بسیار توجه داشت و حتی با دست خود باغ و بستان، آباد می نمود و محصول آنرا در راه خدا و محرومان تقسیم می کرد .
بیشتر دوران امامت حضرت امام محمد باقر(علیه السلام)
که نوزده سال و ده ماه ودوازده روز ( ازسال 95تا 114هجری قمری ) بود ، مصادف با حکومت ظالمانه هشام بن عبدالملک اموی بود. دراین دوران امام  و یارانش شدیداً تحت نظر و مراقبت بودند .
وجود مقدس حضرت و روش و حرکات ایشان درمدینه گرچه مبارزه رو در رو وعلنی با دستگاه طاغوتی هشام نبود ولی همه آن برنامه ها نشانه یک نوع مخالفت با آن دستگاه بود .
حضرت ازطریق تدوین فرهنگ اسلامی آنچنان به روشنگری افکار امت اسلامی و در نتیجه افشاگری ماهیت پلید بنا حق برمسند حکومت اسلامی نشستگان پرداخت ، که کارگزاران حکومتی برای حفظ موجودیت خود ناچار شدند به عناوین مختلف اقدام به خاموش و یا مرعوب ساختن آن بزرگوار نمایند .
غاصبان ومتجاوزان اموی همواره به مقام والای امام رشک می بردند وبه هر وسیله برای
غصب وتصرف حکومت و خلافت که ویژه امامان بود،  دست می یازیدند و درراه منظور ازهیچ جنایتی باکی نداشتند .
هشام که ازنفوذ فراوان آن حضرت درقلب مردم به شدت وحشت داشت وآنرا تهدیدی جدی برای حکومت خودمی دانست سرانجام چاره کار خود را در به شهادت رساندن حضرتش دید.
ازاینرو دستور داد تا امام را مسموم نمایند ولی عامل و چگونگی آن بروشنی معلوم نیست.
بعضی می نویسند : ابراهیم بن ولید بن یزید بن عبدالملک ( پسر برادرزاده هشام ) آنحضرت را مسموم نمود.
و بعضی می نویسند  زید بن حسن به دستور هشام ، زهر را به زین اسب مالید و اسب را به حضور امام باقر ( ع ) آورد ، و اصرار کرد که آن حضرت بر آن سوار گردد ، آنحضرت ناگزیر بر آن سوار شد و آن زهر در بدن او اثر کرد ، به گونه ای که رانهایش متورم شد ، و سه روز به سختی در بستر  بیماری افتاد و سرانجام به شهادت رسید. آن حضرت ساعات آخر عمر ، کفنهای خود را که پارچه سفیدی که با آن احرام به جا آورده بودند مشخص نمودند.